બાળકોનો પણ મૂળભૂત અધિકાર છે ઈન્ટરનેટ, પ્રતિબંધ ન મૂકી શકાય: સુપ્રીમ કોર્ટ

સુપ્રીમ કોર્ટનો બાળકોના ઈન્ટનેટ વપરાશને લઈને એક અત્યંત મહત્વની ટિપ્પણી સામે આવી છે. દરેક વ્યક્તિ સુધી ઈન્ટરનેટની પહોંચ હોવી એ એક મૌલિક અધિકાર છે એમ સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું જેમાં બાળકો પણ સામેલ છે. કોર્ટનું એવું કહેવું છે કે બાળક ગમે તે ઉંમરનું હોય પરંતુ તેને ઈન્ટરનેટની પહોંચથી બાકાત કરી શકાય નહીં. જસ્ટિસ જે બી પારડીવાલા અને જસ્ટિસ વિનોદ ચંદ્રનની બેન્ચે જણાવ્યું કે આપણા બાળકોની સુરક્ષા અને તેમની આઝાદી એક બીજાના વિરોધી નથી. આ સાથે તેમણે બાળકોની સુરક્ષા માટે એમ પણ જણાવ્યું બાળકોને ઈન્ટરનેટ વાપરતા રોકવાની જગ્યાએ સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ માટે ચાઈલ્ડ મોડ જેવા પગલાં ભરીને તેમની ઓનલાઈન સુરક્ષા મજબૂત કરવા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.

કોર્ટનું એવું માનવું છે કે સુરક્ષાના નામે બાળકોને ઈન્ટરનેટ વાપરતા રોકવા એ તેમની સ્વતંત્રતા અને પ્રાઈવસીને પ્રભાવિત કરી શકે છે. જેથી કરીને ઓનલાઈન દુર્વ્યવ્હારનો સામનો કરતા બાળકો માટે મદદ માંગવું પણ મુશ્કેલ બની શકે છે.

ભારતમાં ચાલતા પ્રોટેસ્ટને વૈશ્વિક સ્તરે ચમકાવવાના અભરખા ધરાવતા ધ્રુવ રાઠીને મોટો ફટકો, સાકેત કોર્ટે વોરંટ બહાર પાડ્યું

15 ઓક્ટોબરે આપેલો આદેશ હવે જાહેર થયો

• તમને જણાવી દઈએ કે આ આદેશ જોકે 15મી ઓક્ટોબરે આપ્યો હતો પરંતુ તે હવે બહાર પડ્યો છે. 
• કોર્ટે જણાવ્યું કે બાળકોની સુરક્ષા અને સ્વતંત્રતા એકબીજાના વિરોધી નથી. બાળકોના બંને હક છે. 
• પીઠના જણાવ્યાં મુજબ ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરવાનો મૌલિક હક બંધારણની કલમ 21 અને કલમ 19(1)(a)માં અપાયેલા ભાષણ તથા અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા સાથે જોડાયેલો છે. 
• સુપ્રીમ કોર્ટમાં બાળકોના શારીરિક શોષણ સંલગ્ન સામગ્રી (CSEAM)ની ઓળખ કરવા અને તેને ઈન્ટરનેટથી હટાવવાના ઉપાયો પર વિચાર થઈ ર હ્યો હતો. 
• આ દરમિયાન આ મુદ્દો સામે આવ્યો તો કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષાને લઈને ચિંતાઓ વાસ્તવિક છે પરંતુ તેના સમાધાન પેઠે તમને ઈન્ટરનેટ ન વાપરવા દેવું એ યોગ્ય નથી. 
• અત્યારના સમયમાં ઈન્ટરનેટ એ શિક્ષણ અને માહિતી મેળવવા માટેનું તથા સામાજિક જોડાણ માટેનું મહત્વનું સાધન બની ગયું છે.

અચાનક શું થયું? એક સાથે પરિવારના 5 લોકો મોતની ગોદમાં સમાઈ ગયા, છેલ્લે ખાધા હતા નૂડલ્સ

આ માટે કોર્ટે શું ઉપાય સૂચવ્યા?

• કોર્ટે કહ્યું કે બાળકોને સંપૂર્ણ રીતે ઈન્ટરનેટથી દૂર રાખવા એ ઓનલાઈન સુરક્ષા માટેનો ઉપાય નથી. 
• ઈન્ટરનેટ પર પ્રતિબંધ મૂકવાથી બાળકો અસુરક્ષિત અને અનિયંત્રિત પ્લેટફોર્મ તરફ વળી શકે છે. 
• બાળકોના શારીરિક શોષણ અને દુર્વ્યવ્હાર સામગ્રી પર કાબૂ મેળવવા માટે કોર્ટે કેટલાક ઉપાયો પણ સૂચવ્યા. 
• કોર્ટે બાળકો માટે માતા પિતાની સહમતિ અને માર્ગદર્શન જેવા સુરક્ષા ઉપાય સૂચવ્યા. 
• બાળકોના એકાઉન્ટ પ્રાઈવેટ રાખવા અને અજાણ્યા વયસ્કોના સંદેશ મર્યાદિત કરવા જેવા ઉપાયો પણ સૂચવ્યા.

સરકાર માટે શું આપ્યું સૂચન?

• કોર્ટે જો કે આ સાથે એમ પણ કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર બાળકોને  આવી ઓનલાઈન હાનિકારક સામગ્રીથી દૂર રાખવા માટે યોગ્ય પ્રતિબંધ લગાવી શકે છે. 
• કોર્ટે બાળ યૌન શોષણ સંબધિત સામગ્રીની ઓળખ અને તેને હટાવવા માટે સરકારને રાષ્ટ્રીય ડેટાબેસનો આદેશ પણ આપ્યો છે. 
• કોર્ટે આ સાથે એમ પણ કહ્યું કે ઈન્ટરનેટ વિચારો, ક્રિએટિવ એક્સપ્રેશન અને ઈન્ફોર્મેશનનું માર્કેટ છે. તેનું મહત્વ ફક્ત ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ  સામગ્રી સુધી સિમિત નથી. પરંતુ તે શીખવાની, વાતચીતની અને માહિતીની આપલેની તક આપે છે. 
• કોર્ટે કહ્યું કે, અનેક બાળકો માટે ખાસ કરીને આંતરિયાળ વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો માટે તે શીખવાની અને માહિતી મેળવવાનો એકમાત્ર સ્ત્રોત પણ બનતો હોય છે.