બુરહાન પઠાણ/આણંદ: અલ નીનો શું છે. અલ નીનો એટલે પ્રશાંત મહાસાગર અને પૂર્વીય ભારતમાં સમુદ્ર...સમુદ્રની સપાટી ઉપર તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ થવાની હવામાનની ઘટના છે. તેના કારણે વિશ્વમાં ઘણા વિસ્તારોમાં વરસાદ, તાપમાન અને પવનની દિશામાં ફેરફાર થાય છે. આપણે સરળ ભાષામાં કહી શકીએ તો જ્યારે વિષુવવૃત્ત નજીકના પ્રશાંત મહાસાગરના પાણી સામાન્ય કરતાં વધારે ગરમ થાય છે ત્યારે તેને અલ નીનોની અસર કહેવાય છે.
અલ નીનો પર ભારતીય ચોમાસા પર અસર
આ ઘટનાની અસર ભારતીય ચોમાસા ઉપર પણ પડી શકે છે, જ્યારે ઘણી બાબતમાં વરસાદ ચોમાસાનું વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછું અને પહેલાં આપણે જે ચોમાસું છે લેટ આવી શકે અને ક્યારેક વધારે વરસાદ હોય, ક્યારેક બહુ ઓછું વરસાદ થઈ શકે છે.
ગુજરાતના જુદા જુદા જિલ્લાઓમાં વધતો ઓછો વરસાદ
ગત ચોમાસા ઉપર ગુજરાતમાં અલ નીનોના બહુ અસર જોવા મળી છે. ગુજરાતના જુદા જુદા જિલ્લાઓમાં વધતો ઓછો વરસાદ થયો છે, ખાસ કરીને દેવભૂમિ દ્વારકામાં છેલ્લા ૧૦ વર્ષનાએવરેજ જોઈએ તો સામાન્ય કરતાં ૧૮% ઓછા વરસાદ થયો છે. ગુજરાતમાં વરસાદને માત્ર અલ નીનો દ્વારા સમજાઈ શકાય એમ નથી. ખાલી અલ નીનોના અસર છે એમ નથી. આમાં IOD, MJO, અરબી સમુદ્રની સ્થિતિ, સ્થાનિક વરસાદની જે બીજું પ્રમાણો છે, પવનની ગતિ અને સર્ક્યુલેશન જેવા જે છે આ બધું પણ અસર કરે છે.
રવિ સીઝન માટે ખેડૂતોમાં અલ નીનોની અસર
હવે રવિ સીઝન આવે છે, તો રવિ સીઝન માટે જો ખેડૂતોમાં આ અલ નીનોની જે અસર છે, રવિ સીઝનમાં શું કરી શકાય. વરસાદ અનિયમિત વરસાદ થઈ અને કઈક વરસાદ વધારે-ઓછા થઈ, તો આના લીધે ભેજના પણ થોડુંક અસર રહેશે. ભેજ ઓછા રહે. તો ચોમાસામાં ભેજની અછત હોય ત્યારે વાવણી પહેલાં જમીનની ભેજ તપાસવી. અને સિંચાઈનું પાણી...જ્યારે . સિંચાઈનું પાણીની વ્યવસ્થા હોય અને જેટલી વ્યવસ્થા સિંચાઈની પાણી હોય આના આધારિત આપણે જે પાકની સેલેક્શન કરવું હોય, પાક ઓછા પાણીમાં જે પાક થઈ શકે.
અલ નીનોના લીધે ગરમ અને શુષ્ક પરિસ્થિતિ રહેશે
પહેલું તાપમાન છે, અલ નીનોના લીધે ગરમ અને શુષ્ક પરિસ્થિતિ રહેશે,પહેલી યોગ્ય સમયે વાવણી કરવાનું, વહેલી કરવાનું. જ્યારે તાપમાનના જે વધારે અને ડ્રાય અને હોટ વેધર રહેશે, ડ્રાય અને હોટ વેધરના અસર ઓછા થઈ શકે. અને રોગ-જીવાત માટે ગરમ અને શુષ્ક હવામાનથી કેટલીક જીવાતો વધી શકે, તો આના લીધે નિયમિત પાક નિરીક્ષણ અને પાકમાં જે આપણે રોગ-જીવાત માટે જે પગલાં લઈ શકીએ આ ટાઈમસર લેવાય. આનાથી જે અલ નીનોના અસરો છે, આના અસરો પૂરી રીતે આખું તો ઓછા નહીં કરી શકીએ પણ થોડુંક અટકાવી શકીએ અને જે અલ નીનોના અસર છે એ ઓછા કરી શકીએ.