ભારે હંગામા વચ્ચે ચૂંટણી પંચનો મોટો બદલાવ, ફોર્મ 6માંથી હટ્યો SIRવાળો ભાગ, જાણો વિગતવાર માહિતી

હાલ ચૂંટણી પંચ, SIR અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશકુમારને લઈને ભારે હંગામો જોવા મળી રહ્યો છે. આ બધા વચ્ચે નવા વોટર આઈડી બનાવવા કે વોટર લિસ્ટમાં પહેલીવાર નામ જોડવા માટે જે ફોર્મ 6 ભરવામાં આવે છે તેના મુદ્દે મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. અત્રે જણાવવાનું કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ ફોર્મને લઈને પણ વિવાદ છે. કારણ કે ચૂંટણી પંચના ECINET પોર્ટલ પર તેની સાથે SIR સંબંધિત એક વધારાની જાહેરાત પણ જોવા મળી રહી હતી. હવે ચૂંટણી પંચે મધરાતે મોડી રાતે એવા રાજ્યોમાં ECINET પોર્ટલ પર ફોર્મ 6માં જોડવામાં આવેલી SIR ઘોષણાપત્રને હટાવી લીધુ છે જ્યાં SIRની પ્રક્રિયા હવે પૂરી થઈ ચૂકી છે. પંચનું આ પગલું 26 સપ્ટેમ્બરે  કરાયેલી જાહેરાતના ચાર દિવસ બાદ લેવામાં આવ્યું છે.

ફોર્મ 6 શેના માટે ભરાય છે?
જો કોઈ વ્યક્તિ પહેલીવાર મત આપવા જઈ રહ્યો હોય અને તેનું નામ મતદાર યાદીમાં જોડવાનું હોય તો  તેણે ફોર્મ 6 ભરવાનું હોય છે. આ કોઈ નવું ફોર્મ નથી. આ ફોર્મ 6 પેહેલથી જ નિર્ધારિત બંધારણીય માન્યતાપ્રાપ્ત ફોર્મ છે અને તેનો ઉપયોગ નવા મતદારોના રજિસ્ટ્રેશન માટે થાય છે. ભારતીય ચૂંટણી પંચે અગાઉ 25 સપ્ટેમ્બરે એવી સ્પષ્ટતા કરી હતી કે જ્યાં SIR નહીં ચાલતું હોય ત્યાં જ સામાન્ય ફોર્મનો ઉપયોગ કરાશે. હવે ત્યારબાદ એસઆઈઆરીની પ્રક્રિયા પૂરી થઈ ગઈ છે ત્યાં ફોર્મ 6માંથી વધારાની જાહેરાતને હટાવી લેવાઈ છે.

SIRમાં શું કનેક્શન સામે આવ્યું?
SIR દરમિયાન વોટર લિસ્ટની ઊંડાણપૂર્વક  તપાસ અને પુર્નચકાસણી થઈ રહી છે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ નવા મતદારોના ફોર્મ 6 સાથે એક વધારાની જાહેરાત પણ જોડવામાં આવી હતી. ચૂંટણી પંચે તેને મૂળ ફોર્મ 6માં ફેરફારની જગ્યાએ વધારાની ડેક્લેરેશન / એનેક્ઝર ડી જણાવી. પંચના જણાવ્યાં મુજબ SIR દરમિયાન ફોર્મ 6 સાથે આ વધારાની જાહેરાત કરવાની હતી.

વધારાના ડેક્લેરેશનમાં શું પૂછાયું હતું
ECINET પર ઉપલબ્ધ ફોર્મ નંબર 6માં SIR સંબંધિત જાહેરાતો હેઠળ એક નવા અરજીકર્તાને જૂના વોટર રેકોર્ડ અંગે વિકલ્પ પસંદ કરવાનું જણાવાયું હતું. એટલે કે અરજીકર્તાએ એ જણાવવાનું હતું કે શું તેનું પોતાનું નામ ગત SIR દરમિયાન બનેલી જૂની મતદાર યાદીમાં હતું? જો નામ નહતું તો શું તેના માતા કે પિતા / દાદા  કે  દાદીનું નામ એ જૂની મતદાર યાદીમાં હતું? જો તેનું કે પછી તેના માતા પિતા કે દાદા દાદીનું નામ તે યાદીમાં નહતું તો ત્રીજો વિકલ્પ પસંદ કરવાનો હતો

અત્રે જણાવવાનું કે આ જાહેરાત ખાસ કરીને નવા અને પહેલીવાર મત આપવા જઈ રહેલા લોકો માટે ખુબ મહત્વપૂર્ણ બની હતી. જો કે હવે જે રાજ્યોમાં SIRની પ્રક્રિયા પૂરી થઈ ચૂકી છે ત્યાં ECINET પોર્ટલ પર ફોર્મ 6માં આ વધારાની SIR જાહેરાત ઉપલબ્ધ નહીં હોય. ચૂંટણી પંચના 26 સપ્ટેમ્બરના નિર્ણય મુજબ જ્યાં એસઆઈઆરની પ્રક્રિયા નથી ત્યાં નિર્ધારિત ફોર્મનો જ ઉપયોગ થશે. પંચે પોતાના ECINET એપ્લિકેશન પોર્ટલ પર આ ફેરફાર લાગૂ કર્યો છે.

શું હતો વિવાદ
અત્રે નોંધનીય છે કે એક અખબાર ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના રિપોર્ટ મુજબ બે ચૂંટણી કમિશનરોએ આ રીત પર આપત્તિ જતાવી હતી. તેમનો એવો તર્ક હતો કે ફોર્મ 6 એક બંધારણીય ફોર્મ છે જેને નિર્વાચક રજિસ્ટ્રિકરણ નિયમ 1960 હેઠળ નિર્ધારિત કરાયો છે. આથી તેમાં કોઈ પણ ફેરફાર માત્ર પંચ સ્તરે આદેશ કે ગાઈડલાઈનથી ન થઈ શકે. આ માટે નિર્ધારિત કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ નિયમોમાં ફેરફાર જરૂરી છે. બીજી એક સમસ્યા એ પણ હતી કે ઓનલાઈન ફોર્મમાં આ ભાગ ભલે મરજિયાત હતો પરંતુ રિપોર્ટ મુજબ અરજીકર્તા તેનો જવાબ આપ્યા વગર ફોર્મ સબમિટ કરી શકતા નહતા.