US Congressional Panel Report: ઓપરેશન સિંદૂરમાં ચીને પાકિસ્તાનને કેમ મદદ કરી? શું તે ફક્ત પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા હતી, કે તેની પાછળ કોઈ મોટી રણનીતિ હતી? યુએસ કોંગ્રેસનલ પેનલનો તાજેતરનો અહેવાલ આ પ્રશ્નનો જવાબ આપ્યો છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, ચીને ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્તાનને લશ્કરી સહાય આપીને ભારતના વધતા પ્રભાવનો સામનો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ચીનની વ્યૂહરચના ફક્ત લશ્કરી સહાય સુધી મર્યાદિત નથી. તે સરહદ પર દબાણ લાવવા અને આર્થિક મોરચે ભારતને ઘેરી લેવામાં પણ રોકાયેલ છે.
તેના વાર્ષિક અહેવાલમાં, યુએસ પેનલે જણાવ્યું હતું કે ચીન એશિયામાં ભારતની વધતી શક્તિને પોતાના માટે એક પડકાર તરીકે જુએ છે. તેથી, તે અનેક મોરચે ભારતને રોકવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં સંરક્ષણ, ગુપ્તચર, દરિયાઈ સુરક્ષા અને વેપારમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સહયોગ વધારવાની જરૂરિયાત પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે.
યુએસ પેનલ અનુસાર, મે 2025માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના ત્રણ દિવસના સંઘર્ષે ચીનની વ્યૂહરચના દર્શાવી. ચીને સીધી રીતે લડાઈમાં ભાગ લીધો ન હતો, પરંતુ તેણે કટોકટીના સમયમાં પાકિસ્તાનને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરી હતી. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વધતી લશ્કરી ભાગીદારી ભારત માટે બે મોરચા પર યુદ્ધનો પડકાર વધારી શકે છે.
અગાઉ, ચીને પહેલીવાર જાહેરમાં સ્વીકાર્યું હતું કે તેણે ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્તાનને ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડી હતી. ચીનના રાજ્ય મીડિયા સાથેની મુલાકાતમાં, એન્જિનિયર ઝાંગ હેંગે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પાકિસ્તાની વાયુસેનાને ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડતી ટીમનો ભાગ હતા.
ઝાંગે જણાવ્યું હતું કે તેમની ટીમનો ધ્યેય પાકિસ્તાની વાયુસેનાના સાધનોને તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતા પર કાર્ય કરવા સક્ષમ બનાવવાનો હતો. તેઓ પાકિસ્તાન પાસે રહેલા J-10CE ફાઇટર એરક્રાફ્ટનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા હતા. અગાઉ, લેફ્ટનન્ટ જનરલ રાહુલ સિંહે એમ પણ કહ્યું હતું કે ચીને પાકિસ્તાનને સંઘર્ષ દરમિયાન ભારતની લશ્કરી તૈનાતી અંગે વાસ્તવિક સમયની માહિતી પૂરી પાડી હતી.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ચીન ફક્ત પાકિસ્તાનને મદદ કરવા પૂરતું મર્યાદિત નથી. તે ભારતીય સરહદ નજીક તેની લશ્કરી તાકાત પણ વધારી રહ્યું છે. અરુણાચલ પ્રદેશના ઘણા વિસ્તારોમાં ચીની સૈનિકો સાથે સતત મુકાબલો પણ સામે આવ્યો છે.
ભારત અને ચીન 2024માં પૂર્વી લદ્દાખમાં ચાર વર્ષ જૂના લશ્કરી અવરોધનો અંત લાવવા સંમત થયા હતા. આ પછી, બંને દેશો વચ્ચે સંબંધો સુધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, સરહદી તણાવ સંપૂર્ણપણે ઓછો થયો નથી.
યુએસ પેનલના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) નજીક એરફિલ્ડ, રેલ્વે અને અન્ય માળખાગત સુવિધાઓનું વિસ્તરણ કરી રહ્યું છે. આનાથી તે જરૂર પડ્યે સરહદ પર સૈનિકો અને લશ્કરી સાધનો ઝડપથી પહોંચાડી શકે છે. ચીન હિંદ મહાસાગરમાં તેની નૌકાદળની હાજરી અને દેખરેખ પ્રવૃત્તિઓ પણ વધારી રહ્યું છે.
યુએસ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ચીન ભારત પર દબાણ લાવવા માટે આર્થિક શક્તિનો ઉપયોગ પણ કરી રહ્યું છે. તે આવશ્યક ઔદ્યોગિક માલ, ટેકનોલોજી અને મશીનરીના પુરવઠાને અસર કરી રહ્યું છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ચીને ભારતમાં ચોક્કસ આવશ્યક માલની નિકાસ અટકાવી દીધી છે. તેણે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનમાં સામેલ એન્જિનિયરોને પાછા બોલાવ્યા છે અને સાધનોનો પુરવઠો પણ અટકાવી દીધો છે.
રિપોર્ટમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનમાં વપરાતા કાચા માલનો પણ ઉલ્લેખ છે. ચીને તેમની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે, જેના કારણે ભારતીય કંપનીઓ માટે સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. બેટરી ટેકનોલોજીના નિકાસ પર ચીનના નિયંત્રણને પણ ભારત માટે એક પડકાર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે, જે દેશમાં સ્વચ્છ ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સને અસર કરી શકે છે.
યુએસ પેનલે સ્વીકાર્યું કે ભારત તેની લશ્કરી શક્તિ અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો કરી રહ્યું છે. સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં ચીની કંપનીઓની ભૂમિકા પણ મર્યાદિત કરવામાં આવી રહી છે. આ હોવા છતાં, ભારતીય ઉદ્યોગ હજુ પણ ઘણી ચીની મશીનરી અને ઘટકો પર આધાર રાખે છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતની સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવવા માટે નોંધપાત્ર રોકાણ, નવી ટેકનોલોજી અને સમયની જરૂર પડશે. તેથી, યુએસ પેનલ ભારત સાથે સહયોગ વધારવાની ભલામણ કરે છે, જેમાં સંરક્ષણ ટેકનોલોજી, દરિયાઈ સુરક્ષા, ગુપ્તચર અને ઉત્પાદન જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
રિપોર્ટનો સ્પષ્ટ સંદેશ એ છે કે ભારત એશિયામાં ચીનને સંતુલિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આ જ કારણ છે કે ચીન ભારતની લશ્કરી અને આર્થિક શક્તિને વધતી અટકાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.