When And How To Give CPR: કોઈ વ્યક્તિનું હૃદય અચાનક કામ કરવાનું બંધ કરી દે તો તેને CPR આપવામાં આવે છે. CPR એવી પ્રક્રિયા છે જેને કરવાથી હૃદય ફરીથી ધબકતું થઈ શકે છે અને વ્યક્તિનો જીવ બચી શકે છે. CPR જીવન બચાવી શકે તેવી પ્રક્રિયા છે પરંતુ CPR કઈ રીતે આપવું અને કઈ સ્થિતિમાં આપવું તેની જાણકારી હોવી જરૂરી છે. જો તમને સીપીઆર કેવી રીતે આપવું જોઈએ અને ક્યારે આપવું જોઈએ તેના વિશે જાણકારી નથી તો ચાલો તમને જણાવીએ કે CPR અંગે ડોક્ટર શું કહે છે.
CPR આપવાની રીત
સીપીઆર આપવાની ખાસ પદ્ધતિ હોય છે. સીપીઆર આપતી વખતે હથેળીનો નીચેનો ભાગ દર્દીની છાતીની વચ્ચે રાખવો. છાતી પર આખા પંજાનો ભાર રાખવો નહીં. હથેળીના નીચલા ભાગને છાતીની વચ્ચે રાખો અને તેની ઉપર બીજો હાથ રાખવો. ત્યાર પછી બંને હાથની મદદથી છાતી પર જોરથી પ્રેશર કરવું. હૃદય બંધ થઈ ગયું હોય તેવી સ્થિતિમાં એક મિનિટમાં 100 થી 120 વખત છાતી દબાવવાનો પ્રયત્ન કરવો. દરેક વખતે છાતી પર પ્રેસર આપ્યા પછી ફરીથી પ્રેશર આપવો. એક પછી એક એમ 30 વખત છાતી દબાવ્યા પછી બે વખત મોઢેથી કૃત્રિમ શ્વાસ આપવો. ત્યાર પછી ફરી વખત છાતી દબાવીને CPR આપવો.
CPR કેવી સ્થિતિમાં ન આપવું ?
હાર્ટ અટેકના દરેક મામલામાં દર્દીને CPR ની જરૂર પડતી નથી. હાર્ટ એટેક આવે એટલે સીપીઆર આપવું જરૂરી નથી. ખાસ કરીને જ્યારે વ્યક્તિ ભાનમાં હોય, પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યું હોય અને તેના શ્વાસ સામાન્ય રીતે ચાલી રહ્યા હોય તો CPR આપવાની કોઈ જરૂર હોતી નથી. જ્યારે વ્યક્તિનું હૃદય અને શ્વાસ અટકી જાય ત્યારે જ CPR આપવાનું હોય છે. ડોક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર જો કોઈ વ્યક્તિ બેભાન હોય પણ તેના શ્વાસ ચાલતા હોય અને ધબકારા પણ આવતા હોય તો આવા સમયે પણ તેની છાતી પર પ્રેશર આપવું નહીં.
આ સિવાય કોઈ વ્યક્તિને હાર્ટ અટેક જેવા લક્ષણો દેખાય છે પરંતુ તે ભાનમાં છે અને શ્વાસ પણ લઈ શકે છે તો એવી સ્થિતિમાં પણ સીપીઆરની જરૂર પડતી નથી. આ સ્થિતિમાં દર્દીને જ ડોક્ટર પાસે જવા જોઈએ.
CPR ક્યારે આપવું ?
CPR એવી મેડિકલ ઈમરજન્સીની સ્થિતિમાં આપવું જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ અચાનક બેભાન થઈને પડી જાય, તેને બોલાવવા પર તે કોઈ પ્રતિક્રિયા ન આપે, હૃદયના ધબકારા અટકી ગયા હોય, કે પછી દર્દી ના શ્વાસ ન ચાલતા હોય ત્યારે સીપીઆર આપવાની શરૂઆત કરવી જોઈએ. જોકે સીપીઆર આપીને પરિસ્થિતિને સંભાળવાનો પ્રયત્ન કરવાની સાથે જ દર્દીને તુરંત હોસ્પિટલ પહોંચાડવાની તૈયારી પણ કરવી જોઈએ.
(Disclaimer: અહીં આપેલી માહિતી અને ઘરગથ્થુ ઉપચાર સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. તેને અપનાવતા પહેલા તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ. ZEE24kalak તેની પુષ્ટિ કરતું નથી.)