બેંકના નામે ફોનમાં આવેલો SMS સાચો છે કે ખોટો? જાણી લો મેસેજ પાછળ લખેલા કોડનો અર્થ
જો કોઈ બેંક, સરકારી વિભાગ કે કોઈ જરૂરી સેવાના નામે કોઈ મેસેજ કોઈ સામાન્ય 10 આંકડાવાળા મોબાઈલ નંબરથી આવે છે તો તેને તત્કાલ સાચો ન માનો. ખાસ કરી જો મેસેજમાં જ્યારે એકાઉન્ટ બંધ થવા, વીજળી કનેક્શન કાપવા કે KYC ખતમ હોવાની વાત લખેલી હોય.
આજના સમયમાં મોબાઈલ પર બેંક, વીજળી વિભાગ કે સરકારી યોજનાઓના નામથી SMS આવવા સામાન્ય વાત છે. પરંતુ દરેક મેસેજ ભરોસા લાયક હોય, તે જરૂરી નથી. સાયબર ઠગ હંમેશા લોકોને ડરાવી કે લાલચ આપી નકલી મેસેજ મોકલે છે અને પછી લિંક પર ક્લિક કરાવી તેની અંગત કે બેન્કિંગ જાણકારી હાસિલ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
તેવામાં તે જાણવું જરૂરી છે કે કોઈ SMS ખરેખર સત્તાવાર છે કે માત્ર છેતરપિંડીના છે. મેસેજના Sender ID અને કેટલાક ખાસ સંકેતો પર ધ્યાન આપી તમે ઘણી હદ સુધી શંકાસ્પદ SMSની ઓળખ કરી શકો છો.
10 આંકડાવાળા મોબાઈલ નંબરને સાચો ન માનો
જો બેંક, સરકારી વિભાગ કે કોઈ જરૂરી સેવાના નામથી કોઈ મેસેજ કોઈ સામાન્ય 10 આંકડાવાળા મોબાઈલ નંબરથી આવે છે, તો તેને તત્કાલ સાચો ન માનો. ખાસ કરી જો મેસેજમાં એકાઉન્ટ બંધ થવા, વીજળી કનેક્શન કાપવા, KYC ખતમ થવા કે કોઈપણ ચુકવણીની તત્કાલ જરૂરિયાત જેવી વાત કહેવામાં આવી છે, તો પહેલા તેની પુષ્ટિ કરો.
ધ્યાન રાખો કે માત્ર મોબાઈલ નંબર જોઈ કોઈ એસએમએસને દરેક સ્થિતિમાં 100 ટકા નકલી જાહેર ન કરી શકાય. તેથી મેસેજમાં આપવામાં આવેલી લિંક, Sender ID અને તેમાં માગવામાં આવેલી જાણકારીને ધ્યાનથી તપાસ કરવી જરૂરી છે.
P, S, T અને G કોડ શું જણાવે છે?
P — પ્રમોશનલ કે પ્રચાર સાથે જોડાયેલા મેસેજ.
S — સર્વિસ સાથે જોડાયેલી જાણકારી.
T — ટ્રાન્ઝેક્શન જેવી બેન્કિંગ લેતીદેતી અને OTP થી સંબંધિત સંદેશ.
G — સરકારી સેવાઓ કે યોજનાઓ સાથે જોડાયેલા સંદેશ.
પરંતુ માત્ર આ અક્ષરોને જોઈ કોઈ SMSને અસલી માની લેવો યોગ્ય નથી. ઠગો પણ લોકોને ભરોસો અપાવવા માટે સત્તાવાર નામ કે ઓળખની નકલ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેથી મેસેજનો સ્ત્રોત અને તેમાં આપવામાં આવેલી લિંકની પણ જરૂર તપાસ કરો.
ડરાવનાર મેસેજ મળે તો ઉતાવળ ન કરો
સાયબર ઠગ હંમેશા એવા મેસેજ મોકલે છે, જેનાથી વ્યક્તિ ડરી જાય અને લિંક પર ક્લિક કરે. ઉદાહરણ માટે SMS માં લખેલું હોય છે કે તમારૂ બેંક એકાઉન્ટ બંધ થવાનું છે, KYC અપડેટ નહીં કરો તો તમારી સેવા અટકી જશે કે વીજળીનું કનેક્શન કપાઈ જશે.
આવા મેસેજને જોઈ ગભરાવાની જગ્યાએ સંબંધિત બેંક કે વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઈટ, એપ કે હેલ્પલાઇન પરથી ખુદ જાણકારીની પુષ્ટિ કરો. કોઈ અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરો અને OTP, PIN, પાસવર્ડ, CVV કે બેન્કિંગની જાણકારી કોઈની સાથે શેર ન કરો.
નકલી SMS ની ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી?
જો તમને કોઈ શંકાસ્પદ કે નકલી મેસેજ મળે છે તો તેને નજરઅંદાજ કરવાની સાથે તેની ફરિયાદ પણ કરી શકાય છે. શંકાસ્પદ કમ્યુનિકેશનનો રિપોર્ટ TRAI ના ચક્ષુ (Chakshu) પ્લેટફોર્મ દ્વારા કરી શકાય છે. જો તમારી સાથે સાયબર ફ્રોડ થયો છે તો જેટલું જલ્દી બને 1930 પર કોલ કરો. તમે National Cyber Crime Reporting Portal દ્વારા પણ ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
