વધુ મોંઘું થશે પેટ્રોલ-ડીઝલ? ભારતનું તેલ આયાત બિલ 46% વધ્યું, જાણો એક્સપર્ટે શું કહ્યું

Expert On Crude Oil Price: ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ ભારત માટે એક નવો આર્થિક પડકાર ઉભો કરી રહ્યા છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના પ્રથમ 6 મહિનામાં, એટલે કે એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન, દેશનું ક્રૂડ ઓઇલ આયાત બિલ વાર્ષિક ધોરણે 46.3 ટકા વધીને 90.6 બિલિયન ડોલર થયું છે. નોંધપાત્ર રીતે, આ સમયગાળા દરમિયાન, ભારતે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા જેટલું જ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કર્યું હતું, જેનો અર્થ એ છે કે ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાનું મુખ્ય કારણ તેલના ઊંચા ભાવ છે.

પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC)ના ડેટા અનુસાર, ભારતે એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન 122.7 મિલિયન ટન ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કર્યું હતું, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન 121.8 મિલિયન ટન હતું. આયાતના જથ્થામાં થોડો વધારો થયો હોવા છતાં, બિલમાં આ નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મોંઘા તેલના ભાવ ભારતના અર્થતંત્ર પર કેટલી ઊંડી અસર કરી શકે છે.

ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટનો ભાવ ઓક્ટોબરમાં 121 ડોલરને વટાવી ગયો

તાજેતરમાં ક્રૂડ તેલના ભાવમાં થયેલા વધારાથી ભારતની ચિંતાઓમાં વધુ વધારો થયો છે. ઓક્ટોબરમાં ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટનો સરેરાશ ભાવ વધીને 121.25 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયો છે, જે ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં $65.08 હતો. સપ્ટેમ્બર 2026માં ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટનો સરેરાશ ભાવ $116.09 પ્રતિ બેરલ હતો, જે સપ્ટેમ્બર 2025માં $69.61 પ્રતિ બેરલ હતો.

21 ઓક્ટોબરના રોજ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ લગભગ 110 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ, લાલ સમુદ્રમાં જહાજોની સલામતી અંગે ચિંતાઓ અને સાઉદી અરેબિયાની ઊર્જા સુવિધાઓ પર સંભવિત હુમલાનો ભય તેલના ભાવને ટેકો આપી રહ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ અને હુતી બળવાખોરો દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓએ પણ પુરવઠામાં વિક્ષેપની શક્યતા વધારી છે.

સપ્ટેમ્બરમાં પણ તેલ આયાત બિલમાં 46% થી વધુનો વધારો થયો

ભારતના તેલ આયાત બિલમાં માત્ર છ મહિનાના સમયગાળામાં જ નહીં પરંતુ સપ્ટેમ્બરમાં પણ તીવ્ર વધારો થયો છે. PPAC અનુસાર, સપ્ટેમ્બરમાં ક્રૂડ ઓઇલ આયાત બિલ વાર્ષિક ધોરણે 46.6 ટકા વધીને 15.4 બિલિયન ડોલર થયું છે. આ સમયગાળા દરમિયાન આયાતનું પ્રમાણ 6.8 ટકા વધીને 21.7 મિલિયન ટન થયું છે.

બજાર એક્સપર્ટ માને છે કે જો પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધુ વધશે, તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં મોટો વિક્ષેપ પડવાનું જોખમ રહેલું છે. આવી સ્થિતિમાં, તેલના ભાવ ઘટાડવા માટે અનામતમાંથી પુરવઠો વધારવા અથવા રશિયન તેલ પર પ્રતિબંધો હળવા કરવા જેવા પગલાં પણ બજારની ચિંતાઓને સંપૂર્ણપણે દૂર કરશે નહીં.

ભારતના અર્થતંત્ર પર શું અસર પડશે?

ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઇલ આયાતકાર દેશ છે. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના 85 ટકાથી વધુ વિદેશથી ખરીદે છે. તેથી, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધતા ભાવ દેશના આયાત ખર્ચ પર સીધી અસર કરે છે.

ભારત દર વર્ષે આશરે 1.8થી 2 બિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. પરિણામે, પ્રતિ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં 1 ડોલરનો વધારો વાર્ષિક આયાત બિલમાં આશરે $2 બિલિયનનો વધારો કરી શકે છે.

મોંઘા તેલના ભાવની અસર ફક્ત વિદેશી વિનિમય ખર્ચ સુધી મર્યાદિત નથી. તે દેશના વેપાર સંતુલન અને ચાલુ ખાતાની ખાધને વધુ ખરાબ કરી શકે છે. વધુમાં, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર વધતા દબાણથી પરિવહન, લોજિસ્ટિક્સ અને ઘણી ચીજવસ્તુઓના ખર્ચ પર અસર થઈ શકે છે. જો કે, આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધારો થવાનો અર્થ એ નથી કે સ્થાનિક પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ તાત્કાલિક વધશે. તેની અસર સરકારી નીતિઓ, તેલ કંપનીના નિર્ણયો અને અન્ય ખર્ચ પર પણ આધારિત છે.

2027 સુધી ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘુ રહી શકે

S&P ગ્લોબલ એનર્જીના અંદાજ મુજબ, 2027 સુધી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 80 ડોલરથી 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની રેન્જમાં રહી શકે છે. રિપોર્ટ મુજબ, 2026ના બાકીના સમય માટે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલનો સરેરાશ ભાવ 90 ડોલર કે તેથી વધુ રહી શકે છે, જ્યારે 2027 માટે ભવિષ્યવાણી 86 ડોલર પ્રતિ બેરલ છે. આ અગાઉના અંદાજ કરતાં 5 ડોલર વધારે છે.

બેંકપ્રોના સીઈઓ પાઓલો બ્રોકાર્ડોના જણાવ્યા અનુસાર, જો પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધશે અથવા કોઈ નવી ઘટના બનશે, તો તેલના ભાવ ફરી વધી શકે છે. પરિણામે, આગામી દિવસોમાં બજાર અસ્થિરતા માટે સંવેદનશીલ રહેશે.

ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર તેલની કિંમત છે, તેની ઉપલબ્ધતા નહીં. જો ક્રૂડ ઓઇલ લાંબા સમય સુધી ઊંચું રહેશે, તો તે આયાત બિલ પર દબાણ વધારશે અને અર્થતંત્રના અન્ય ક્ષેત્રોને અસર કરી શકે છે. તેથી, પશ્ચિમ એશિયાની પરિસ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવ આગામી મહિનાઓમાં ભારતના આર્થિક દૃષ્ટિકોણ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.