શેર બજારમાં કેમ કંપનીઓ લાવે છે IPO? લિસ્ટિંગથી કંપનીને કેવી રીતે મળે છે પૈસા અને રોકાણકારોને કમાણીનો મોકો, જાણો

Share Market IPO Process: જ્યારે કોઈ કંપનીના IPO લાવવાના સમાચાર આવે છે, ત્યારે રોકાણકારો ચર્ચા કરવાનું શરૂ કરે છે કે શું રોકાણકારોની IPOના લિસ્ટિંગ પર પ્રીમિયમ મળશે. દરેકનો પોતાનો અભિપ્રાય હોય છે. કેટલાક કહે છે કે તેમાં રોકાણ કરવું યોગ્ય છે, જ્યારે અન્યનો અલગ અભિપ્રાય છે.

આવતા અઠવાડિયે, ઘણી કંપનીઓ તેમના IPO લિસ્ટ કરવા જઈ રહી છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે કંપનીઓ IPO શા માટે લોન્ચ કરે છે? કંપનીઓને શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ કરવાની જરૂર કેમ છે? ચાલો IPO સંબંધિત બધા પ્રશ્નોના જવાબ જાણીએ

IPO એટલે પ્રારંભિક જાહેર ઓફરિંગ. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જ્યારે કોઈ કંપની પહેલીવાર રોકાણકારોને તેના શેર ઓફર કરે છે, ત્યારે તેને IPO કહેવામાં આવે છે. શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ તરફ આ કંપનીનું પ્રથમ પગલું છે. જ્યારે તમે શેર ખરીદો છો, ત્યારે તમે તે કંપનીના નાના ભાગના માલિક બનો છો. કંપનીમાં તમારા હિસ્સાનું કદ તમારી પાસે કેટલા શેર છે અને કંપનીના કુલ શેરની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.

કંપનીને IPO કેમ લોન્ચ કરવાની જરૂર છે?

કોઈપણ કંપનીને મોટો વ્યવસાય વિકસાવવા માટે ભંડોળની જરૂર હોય છે. નવી ફેક્ટરી સ્થાપવાની હોય, બીજા શહેરમાં વિસ્તરણ કરવાની હોય, નવી ટેકનોલોજી ખરીદવાની હોય કે હાલના દેવાનો બોજ ઓછો કરવાની હોય, આ બધા માટે મૂડીની જરૂર પડે છે. શરૂઆતમાં, કંપનીઓ તેમના માલિકો, પરિવાર, ખાનગી રોકાણકારો, બેંકો અથવા અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી ભંડોળ એકત્ર કરે છે. જો કે, જેમ જેમ વ્યવસાય વધે છે તેમ તેમ ભંડોળની જરૂરિયાત વધે છે. આવી સ્થિતિમાં, વ્યાજની ચુકવણીને કારણે બેંકમાંથી લોન લેવી એ સારો વિકલ્પ નથી. આવી સ્થિતિમાં, કંપનીઓ માટે IPO એક સક્ષમ વિકલ્પ બની જાય છે. કંપનીઓ રોકાણકારોને તેમના શેર વેચીને ભંડોળ એકત્ર કરી શકે છે. IPOમાંથી મળેલી રકમનો ઉપયોગ તેમના વ્યવસાયને વિસ્તૃત કરવા, નવા પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવા, દેવું ચૂકવવા અથવા અન્ય જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે થાય છે.

કંપની IPOમાંથી નાણાં કેવી રીતે એકત્ર કરે છે?

ધારો કે X નામની કંપની મસાલાનું ઉત્પાદન કરે છે. જો કે, તે હાલમાં એક રાજ્ય સુધી મર્યાદિત છે. જો તે જ કંપની બીજા રાજ્યમાં ફેક્ટરીઓ સ્થાપવા માંગે છે, તો તેને ₹1,000 કરોડની જરૂર પડશે. કંપની પાસે પૂરતા પૈસા નથી અને તે બેંક લોન લઈને તે બધું એકત્ર કરવા માંગતી નથી. તેથી, તે IPO શરૂ કરે છે. કંપની તેના કેટલાક શેર જાહેર રોકાણકારોને ઓફર કરે છે. જો રોકાણકારો આ શેર માટે અરજી કરે છે અને IPO સફળ થાય છે, તો કંપનીને જારી કરાયેલા શેરના બદલામાં રકમ મળે છે. IPO માં ઓફર કરાયેલા બધા શેર નવા નથી હોતા. ક્યારેક કંપની નવા શેર જારી કરે છે, અને ક્યારેક કંપનીના હાલના રોકાણકારો તેમના હાલના શેર વેચી દે છે.

શું IPO કંપનીનું દેવું વધારે છે?

ના, શેર જારી કરીને બજારમાંથી પૈસા એકઠા કરવા એ લોન લેવા જેવું નથી. જ્યારે કોઈ કંપની બેંક પાસેથી લોન લે છે, ત્યારે તેણે વ્યાજ સાથે પૈસા ચૂકવવા પડે છે. પરંતુ શેર જારી કરીને એકઠા કરેલા પૈસા લોનની જેમ ચૂકવવા પડતા નથી. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે શેર જારી કરવાથી કોઈ અસર થતી નથી. નવા શેર જારી કરવાથી કંપનીના હાલના શેરધારકોનો શેરહોલ્ડિંગ રેશિયો ઘટી શકે છે. ધારો કે કંપની X ના સ્થાપક 100% હિસ્સો ધરાવે છે. જો કંપની નવા શેર જારી કરે છે અને રોકાણકારોને તેનો 20% હિસ્સો આપે છે, તો સ્થાપકનો હિસ્સો ઘટીને 80% થઈ જશે. IPO તેના વ્યવસાયને વિસ્તૃત કરવા માટે ભંડોળ પૂરું પાડે છે.

IPO કંપનીને શું લાભ આપે છે?

• IPO નો હેતુ ફક્ત પૈસા એકત્ર કરવાનો નથી; તેના અન્ય ફાયદા પણ છે:
• કંપની નવી ફેક્ટરી સ્થાપવા, ઉત્પાદન વધારવા, નવા બજારમાં પ્રવેશવા અથવા નવી ટેકનોલોજી અપનાવવા માટે ભંડોળ એકત્ર કરી શકે છે.
• જો કોઈ કંપની પર નોંધપાત્ર દેવું હોય, તો IPO માંથી મળેલી રકમનો ઉપયોગ દેવાની ચુકવણી માટે થઈ શકે છે, જેનાથી વ્યાજનો બોજ ઓછો થાય છે.
• સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટિંગ કંપનીને રોકાણકારો અને બજાર સમક્ષ ખુલ્લી પાડે છે, જેનાથી તેની પ્રોફાઇલ મજબૂત બને છે.
• શરૂઆતના રોકાણકારો IPO દ્વારા તેમના શેર વેચી શકે છે, જેનાથી તેમને તેમના ભંડોળ ઉપાડવાની તક મળે છે.
• લિસ્ટેડ કંપની ભવિષ્યમાં શેર અથવા અન્ય સિક્યોરિટીઝ દ્વારા પણ ભંડોળ એકત્ર કરી શકે છે. આ પણ એક નિર્ધારિત પ્રક્રિયાને અનુસરે છે.

સામાન્ય રોકાણકારો IPO માં રોકાણ કેમ કરે છે?

જ્યારે કોઈ કંપની ખાનગી રીતે કામ કરે છે, ત્યારે તેના શેર જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ નથી. IPO દ્વારા, કંપની જાહેર ખરીદી માટે તેના શેર ઓફર કરે છે. આ સામાન્ય રોકાણકારોને કંપનીમાં હિસ્સો ખરીદવાની તક આપે છે. જો કે, IPO માટે અરજી કરવાથી ગેરંટી મળતી નથી કે તમને શેર મળશે. જો માંગ શેરની સંખ્યા કરતાં વધી જાય, તો શેરનું ફાળવણી સ્થાપિત નિયમો અનુસાર કરવામાં આવે છે. ક્યારેક, રોકાણકારોને એક પણ શેર મળતો નથી. એકવાર તેમને શેર મળી જાય, પછી તેઓ બજારમાં લિસ્ટ થયા પછી તેને વેચી શકે છે.

IPO માં શેરની કિંમત કોણ નક્કી કરે છે?

IPO ની કિંમત નક્કી કરવામાં કંપની અને તેના મર્ચન્ટ બેન્કર્સ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. કંપનીનો વ્યવસાય, કમાણી, દેવું, ભવિષ્યની સંભાવનાઓ, બજારની સ્થિતિ અને અન્ય કંપનીઓના મૂલ્યાંકન જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. તેથી, IPO માં પ્રાઇસ બેન્ડ નિર્દિષ્ટ કરવામાં આવે છે. જો શેર માટે પ્રાઇસ બેન્ડ ₹90 અને ₹100 ની વચ્ચે હોય, તો રોકાણકારો આ નિર્દિષ્ટ શ્રેણીમાં અરજી કરે છે. IPO ની કિંમતનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે, કંપનીની કમાણીની તુલનામાં તેનું મૂલ્યાંકન શું છે તે જોવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

શું દરેક કંપની IPO લોન્ચ કરી શકે છે?

ના, IPO લોન્ચ કરવાનો અર્થ ફક્ત બજારમાંથી નાણાં એકત્ર કરવાનો નિર્ણય લેવાનો નથી. તે લાગુ કાયદાઓ અને SEBI નિયમોનું પાલન કરે છે. કંપનીએ IPO-સંબંધિત દસ્તાવેજો તૈયાર કરવા જોઈએ, જેમાં તેના વ્યવસાય, નાણાકીય સ્થિતિ, જોખમો, પ્રમોટરો, મુકદ્દમા અને એકત્ર કરાયેલા ભંડોળના ઉપયોગ વિશેની માહિતી શામેલ હોય છે. આ વિગતો રોકાણકારોને પૂરી પાડવામાં આવે છે જેથી તેઓ કંપનીની સંપૂર્ણ સમજ મેળવી શકે. IPO માં કાનૂની, ઓડિટ, મર્ચન્ટ બેંકિંગ અને અન્ય પ્રક્રિયાઓ પણ શામેલ હોય છે.

Disclaimer: શેર બજારમાં રોકાણ કરવું જોખમી છે, રોકાણ પહેલા એક્સપર્ટની સલાહ લો. ZEE 24 કલાક ફક્ત જાણકારી આપે છે. આ રોકાણની સલાહ નથી.